Kanada
Kanada Göç ve Kalıcı Oturum Hizmetleri
Kanada şansa değil, puana bakar. Express Entry profilinden eyalet adaylığına, çalışma izninden vatandaşlığa kadar puan getiren bir dosya kuruyoruz.
İçindekiler
- •IRCC ve Kanada Göç Sisteminin Yapısı
- •Express Entry: Üç Federal Program
- •CRS Puanlaması ve Çekilişlerin İşleyişi
- •Eyalet Aday Programları (PNP)
- •Québec: Ayrı Bir Sistem
- •Girişimci Göçü: Start-up Vizesi ve Serbest Meslek
- •Çalışma İzinleri: LMIA'lı ve LMIA Muafiyetli
- •Öğrenci Vizesi ve Mezuniyet Sonrası Yol
- •Aile Sponsorluğu, Vatandaşlık ve Kabul Edilebilirlik
- •Sonuç
Kanada, kalıcı oturum verdiği kişilerin büyük bölümünü hâlâ açıkça yayımlanmış bir puan formülüyle seçen az sayıdaki gelişmiş ülkeden biri. Bu formülün güzel yanı, ölçülebilir ve geliştirilebilir kalemlerden oluşması: dil sınavı sonucu, denkliği alınmış diploma, nitelikli iş deneyimi, eyalet adaylığı. Sistem rekabetçi, belge yükü ağır ve özensiz hazırlanmış dosyayı affetmiyor; ama öngörülebilir. Paralel ilerleyen yollardan hangisinin sizin profilinize gerçekten uyduğunu ve adımların hangi sırayla atılacağını bilmek, Kanada'ya gitme isteğinden çok daha fazlasını ifade eder.
1.IRCC ve Kanada Göç Sisteminin Yapısı
Kanada göç sistemini, Göçmenlik, Mülteci ve Vatandaşlık Bakanlığı (IRCC) Göçmenlik ve Mülteci Koruma Kanunu (IRPA) çerçevesinde yürütür. Uygulamada iki kurum daha belirleyicidir: işveren kaynaklı çalışma izinlerinde işgücü piyasası etkisini değerlendiren İstihdam ve Sosyal Gelişim Kanada (ESDC) ve giriş kapısındaki nihai kabul kararını veren Kanada Sınır Hizmetleri Kurumu (CBSA).
Kalıcı oturumun üç sınıfı:
• Ekonomik sınıf — kabullerin genellikle %60'a yakını; Express Entry, eyalet adayları, girişimci göçü ve Québec seçimleri
• Aile sınıfı — eş, partner, bakmakla yükümlü olunan çocuk, anne-baba ve büyükanne-büyükbabalar
• Mülteci ve insani sınıf — yeniden yerleştirme, korunan kişiler ve takdire bağlı insani başvurular
Hükümet her yıl, kategori bazında çok yıllı hedefler belirleyen bir Göç Seviyeleri Planı açıklar. Rekor kabul yıllarının ardından 2025–2027 planı, kalıcı oturum hedefini 2025 için yaklaşık 395.000'e indirmiş, sonraki iki yıl için de kademeli azalma öngörmüş ve ilk kez geçici sakinler (öğrenciler ve yabancı çalışanlar) için de hedef koymuştur. Sonraki planlar kabulleri bu düşürülmüş seviyeye yakın tutmuştur.
Tek tek rakamlardan daha önemlisi, yönün kendisidir. IRCC belirgin biçimde iki aşamalı göçe yönelmiştir: yeni kalıcı oturum sahiplerinin giderek büyüyen çoğunluğu, zaten Kanada'da öğrenci ya da çalışma izniyle bulunan kişiler arasından seçilmektedir.
2.Express Entry: Üç Federal Program
Express Entry başlı başına bir program değildir. 2015'te devreye alınan bu sistem, IRCC'nin üç federal ekonomik programı ve bunlara bağlı eyalet akışını yönettiği elektronik bir ilgi beyanı havuzudur.
Federal Skilled Worker (FSWP) — yurt dışındaki adaylar için klasik yol. Son on yıl içinde en az bir yıl kesintisiz nitelikli iş deneyimi, dört becerinin tamamında en az CLB 7 dil düzeyi ve altı faktörlü ayrı bir tabloda 100 üzerinden 67 baraj puanı gerekir. Bu barajı geçmek yalnızca uygunluk sağlar; seçilmeyi garanti etmez.
Federal Skilled Trades (FSTP) — son beş yıl içinde nitelikli bir meslek dalında iki yıl deneyim ve ayrıca ya bir Kanada eyaletinden yeterlilik belgesi ya da uygun bir iş teklifi. Dil şartı daha düşüktür: konuşma ve dinlemede CLB 5, okuma ve yazmada CLB 4.
Canadian Experience Class (CEC) — başvurudan önceki üç yıl içinde Kanada'da izinli olarak yapılmış bir yıllık nitelikli çalışma. Bu programda kanıtlanmış birikim (settlement funds) şartı aranmaz. Mezuniyet sonrası çalışma izniyle Kanada'da bulunan eski öğrenciler için doğal varış noktasıdır ve istikrarlı biçimde en çok kabul veren programdır.
Meslek uygunluğu, işleri TEER 0–5 kategorilerine ayıran Ulusal Meslek Sınıflandırması (NOC 2021) ile belirlenir. Nitelikli çalışma genellikle TEER 0–3 demektir ve memurun değerlendirdiği şey unvanınız değil, fiilen yaptığınız görevlerin TEER düzeyidir.
3.CRS Puanlaması ve Çekilişlerin İşleyişi
Havuzdaki adaylar, 1.200 puan üzerinden hesaplanan Kapsamlı Sıralama Sistemi (CRS) ile sıralanır. Puanların nerede biriktiğini bilmek belirleyicidir.
Temel insan sermayesi (en çok 500 puan, eş eşlik ediyorsa 460):
• Yaş — azami puan yirmili yaşların başındadır, yaklaşık 30'dan sonra düşer ve 45'te sıfırlanır
• Eğitim — yurt dışı diplomalar yalnızca WES, ICAS, CES, IQAS veya ICES gibi yetkili kuruluşlardan alınmış, beş yıl geçerli bir Eğitim Denklik Değerlendirmesi (ECA) ile puanlanır
• Dil — İngilizcede IELTS General Training, CELPIP-General veya PTE Core; Fransızcada TEF Canada veya TCF Canada. Puan eğrisi çok diktir: CLB 7'den CLB 9'a çıkmak, genellikle elde edilebilecek en ucuz büyük kazançtır
• İş deneyimi (Kanada içi ve dışı) ile güçlü dilin eğitim veya deneyimle birleştiği durumlarda beceri aktarımı puanları
Ek puanlar (en çok 600): eyalet adaylığı 600 puan ekler ve pratikte davetiyeyi garantiler. Güçlü Fransızca — genellikle temel düzeyde İngilizceyle birlikte NCLC 7 ve üzeri — 50 puana kadar katkı sağlar. Önemli bir değişiklik: IRCC 2025'te iş teklifine verilen CRS puanlarını kaldırmıştır; iş teklifi artık puanı doğrudan yükseltmez, ancak çalışma izinleri ve eyalet akışları bakımından belirleyiciliğini korur.
Çekilişler ortalama iki haftada bir yapılır. Genel ve programa özgü turların yanında IRCC kategori bazlı seçim de uygular; kategoriler her yıl gözden geçirilir ve Fransızca yeterliliği, sağlık ve sosyal hizmetler, zanaat meslekleri, eğitim ve STEM alanlarından belirlenir. Kategori çekilişleri çoğu zaman genel barajın epeyce altında kapanır. Davet alan adayın dosyayı tamamlaması için 60 günü vardır; işlem süresi hedefi altı aydır.
4.Eyalet Aday Programları (PNP)
Ottawa ile yapılan ikili anlaşmalar uyarınca Québec ve Nunavut dışındaki her eyalet ve bölge, kendi işgücü ve nüfus ihtiyacına göre aday seçtiği bir Eyalet Aday Programı (PNP) işletir. Çoğu aday için bu, dil puanından sonraki en değerli kaldıraçtır.
İki farklı mekanizma, çok farklı sonuçlar:
1. Express Entry bağlantılı (enhanced) akışlar. Eyalet, hâlihazırda Express Entry profili olan bir adayı aday gösterir. Adaylık 600 CRS puanı ekler; bu da bir sonraki turda daveti fiilen garantiler ve altı aylık federal işlem hedefini korur.
2. Doğrudan (base) akışlar. Adaylık Express Entry dışında verilir ve başvuru sahibi kalıcı oturum dosyasını doğrudan IRCC'ye sunar. İşlem süresi belirgin biçimde uzundur, çoğu zaman bir yılı aşar.
Akışlar tipik olarak işveren iş teklifi, talep gören meslekler, yerel üniversite mezunları, girişimciler ve kırsal-bölgesel alt akışlar üzerine kuruludur. Ontario'nun OINP'i, British Columbia'nın BC PNP'si, Alberta, Saskatchewan, Manitoba ve Atlantik eyaletleri farklı kriterler yayımlar; birçoğu eyaletle gerçek bir bağ arar: önceden eğitim, mevcut istihdam, akrabalık veya inandırıcı bir yerleşim planı.
Hesabı değiştiren bir gelişme var: genel seviye indiriminin parçası olarak eyaletlere ayrılan federal adaylık kontenjanları 2025 için yaklaşık yarıya düşürülmüştür. Akışlar artık kısa bildirimle açılıp kapanıyor ve kotalar hızla doluyor; bu nedenle belgelerin önceden hazır olması, profilin kendisi kadar belirleyici hâle geldi.
5.Québec: Ayrı Bir Sistem
1991 tarihli Kanada–Québec Anlaşması uyarınca Québec kendi ekonomik göçmenlerini kendisi seçer; kriterlerini, kotalarını ve uyum politikasını kendisi belirler. Ottawa'ya yalnızca kabul edilebilirlik, güvenlik ve sağlık taraması ile kalıcı oturumun verilmesi kalır. Express Entry profili Québec için işe yaramaz; buraya yerleşmeyi düşünen adaylar federal ekonomik akışlardan seçilemez.
Anahtar belge, Göçmenlik, Fransızcalaştırma ve Uyum Bakanlığı (MIFI) tarafından verilen Québec Seçim Sertifikası (CSQ)'dır. Süreç iki aşamalıdır: önce Québec'ten CSQ alınır, ardından IRCC'ye kalıcı oturum başvurusu yapılır.
Başlıca ekonomik yollar:
• 2024 sonunda eski nitelikli işçi programının yerini alan ve Arrima ilgi beyanı portalı üzerinden işleyen Programme de sélection des travailleurs qualifiés (PSTQ); akışlar Fransızca düzeyine ve Québec'teki çalışma ya da eğitim geçmişine göre ayrışır
• Québec'te okumuş mezunlar ile eyalette bulunan geçici çalışanlar için Programme de l'expérience québécoise (PEQ)
• Defalarca daraltılan girişimci ve serbest meslek akışları; yatırımcı programı askıya alınmış durumdadır ve başvuru kabul etmemektedir
Her aşamada belirleyici olan Fransızcadır. Québec sözlü yeterliliği kendi *Échelle québécoise* ölçeğiyle ölçer ve PSTQ'nun mevcut tasarımı, ana akış için ileri düzey sözlü Fransızcayı fiilen zorunlu kılar. Québec 2024'ten bu yana hedeflerini de düşürmüş, bazı akışları durdurmuş veya kotaya bağlamıştır; bu nedenle uzun bir dil planına yatırım yapmadan önce programın gerçekten açık olduğunu doğrulamak şarttır.
6.Girişimci Göçü: Start-up Vizesi ve Serbest Meslek
Kanada'nın amiral gemisi girişimci yolu, koşullu ya da yenilenebilir bir izin yerine doğrudan kalıcı oturum veren Start-up Visa (SUV) programıdır; bu, dünyada ender rastlanan ve gerçekten cazip bir özelliktir.
Aranan koşullar:
• Yetkilendirilmiş bir kuruluştan destek mektubu: en az 200.000 CAD yatırım yapan bir risk sermayesi fonu, en az 75.000 CAD yatırım yapan bir melek yatırımcı grubu ya da hiçbir yatırım gerektirmeyen, yetkilendirilmiş bir kuluçka merkezine kabul
• En fazla beş kurucunun her birinin en az %10 oy hakkına sahip olduğu, kurucular ile destekleyen kuruluşun birlikte %50'den fazlasını elinde tuttuğu uygun bir şirket
• İngilizce veya Fransızcada dört becerinin tamamında en az CLB 5
• Aile büyüklüğüne göre ölçeklenen ve her yıl güncellenen kanıtlanmış birikim
Beklentileri gerçekçi tutmak gerekir. Program kontenjanının çok üzerinde başvuru çekti; IRCC buna karşılık her yetkili kuruluşun yıllık destekleyebileceği başvuru sayısına tavan getirdi ve Kanada risk sermayesi ya da hızlandırıcı taahhüdü bulunan dosyalara öncelik verdi. Bir zamanlar aylarla ifade edilen işlem süresi bugün çoğunlukla yıllarla ölçülüyor; ancak başvuru sahipleri beklerken işi kurmak için çalışma izni talep edebiliyor.
Alternatifler sınırlı. Kültür ve spor alanında üst düzey deneyim arayan Self-employed Persons Program 2024'ten bu yana yeni başvurulara kapalıdır. Federal yatırımcı ve girişimci programları ise 2014'te kapatılmış, yerlerine yenisi konmamıştır. Avrupa'nın büyük bölümünün aksine Kanada, yalnızca sermaye karşılığı oturum vermez; geriye fiilen yönetilen bir işletme şartı koyan eyalet girişimci akışları kalır.
7.Çalışma İzinleri: LMIA'lı ve LMIA Muafiyetli
Geçici çalışma yetkisi ikiye ayrılır ve hangisinin geçerli olduğu hem maliyeti hem takvimi belirler.
Geçici Yabancı İşçi Programı (TFWP), ESDC'nin uygun bir Kanadalı ya da kalıcı oturum sahibi bulunmadığını tespit ettiği İşgücü Piyasası Etki Değerlendirmesi (LMIA) gerektirir. İşveren pozisyonu ilan eder, pozisyon başına 1.000 CAD harç öder ve piyasa ücretini taahhüt eder. Program 2024 ve 2025'te belirgin biçimde sıkılaştırıldı: işsizliğin yüksek olduğu büyükşehirlerde düşük ücretli başvuruların işleme alınmaması, iş yerindeki düşük ücretli yabancı işçi oranına daha düşük tavan ve kısalan izin süreleri.
Uluslararası Hareketlilik Programı (IMP), uluslararası anlaşmalardan doğan ya da Kanada'ya önemli fayda sağlayan LMIA muafiyetli çalışmayı kapsar. İşveren, iş teklifini işveren portalı üzerinden sunar ve uyum harcı öder. Başlıca kategoriler:
• Şirket içi transferler — grupta en az bir yıl çalışmış üst düzey yönetici, kıdemli yönetici ve uzman bilgiye sahip personelin Kanada'daki ana şirkete, iştirake, şubeye veya bağlı kuruluşa geçişi
• CUSMA/USMCA meslek mensupları — anlaşmada listelenen mesleklerdeki ABD ve Meksika vatandaşları ile tacir ve yatırımcılar
• Karşılıklılık esaslı istihdam, örneğin International Experience Canada çalışma-tatil ve genç profesyonel kategorileri
• Belirli nitelikli çalışanların ve öğrencilerin eşleri için açık izinler; bu kategori 2025'te daraltılmıştır
Teknoloji işverenleri için en hızlı yol Global Talent Stream'dir: TFWP içinde yer alır ama hem LMIA hem çalışma izni için iki haftalık hizmet standardı sunar. Karşılığında işverenden istihdam yaratma, eğitim veya bilgi aktarımı taahhüdü içeren bir işgücü fayda planı istenir.
8.Öğrenci Vizesi ve Mezuniyet Sonrası Yol
Kanada'da okumak, kalıcı oturuma giden en yaygın giriş kapısıdır; aynı zamanda sistemin en çok değişen bölümüdür.
Öğrenci izni için yetkili eğitim kurumundan (DLI) kabul mektubu, öğrenim ve yaşam masraflarının kanıtı ve 2024'ten bu yana çoğu başvuru sahibi için eyalet teyit mektubu (PAL) gerekir; bu belge, 2025'te bir kez daha düşürülen ulusal başvuru kotası çerçevesinde verilir. Maddi yeterlilik eşiği 2024'te ciddi biçimde yükseltildi ve artık her yıl güncelleniyor; dolayısıyla gösterilen tutarın aile büyüklüğü için güncel resmî rakama uyması gerekir. Memurun ayrıca sürenin sonunda ülkeden ayrılacağınıza ikna olması gerekir: çifte niyet hukuken meşrudur, ancak zayıf bir eğitim planı ya da gerekçesiz bir alan değişikliği en sık görülen ret nedenidir.
Ödül, Mezuniyet Sonrası Çalışma İzni (PGWP)'dir: programın uzunluğuna göre üç yıla kadar geçerli, işverene bağlı olmayan açık bir izin. Son düzenlemeler kapsamı daralttı: kolej ve lisans dışı programların çoğundan mezun olanların, işgücü açığına bağlanmış uygun bir çalışma alanında okumuş olması gerekiyor ve artık dil şartı da aranıyor — üniversite mezunları için genellikle CLB 7, kolej mezunları için CLB 5.
İşleyen sıralama anlatması kolay, uygulaması disiplin isteyen bir zincirdir: DLI'da bir diploma tamamlamak, PGWP almak, bir yıl nitelikli Kanada deneyimi biriktirmek ve ardından Kanada eğitimi ile deneyim puanları cepte olarak Canadian Experience Class üzerinden havuza girmek.
9.Aile Sponsorluğu, Vatandaşlık ve Kabul Edilebilirlik
Aile sponsorluğu. On sekiz yaşını doldurmuş bir Kanada vatandaşı veya kalıcı oturum sahibi; eşini, nikâhsız ya da fiilî partnerini ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarını asgari gelir şartı olmaksızın sponsor edebilir ve onları maddi olarak destekleme taahhüdü imzalar — eş için üç yıl, çocuklar için daha uzun. Başvuru, işlem süresince açık çalışma izni sağlayan ülke içi (inland) ya da genellikle daha hızlı olan ve itiraz hakkını koruyan ülke dışı (outland) yolla yapılır. İlişkinin gerçekliği esastır: memurlar kronolojiyi, iletişim geçmişini ve tarafların birbirini ne kadar tanıdığını inceler.
Anne-baba ve büyükanne-büyükbaba sponsorluğu daha zordur. Başvurular bir ilgi havuzundan davet usulüyle alınır, gelir üç yıl üst üste asgari gerekli gelirin %30 fazlasını karşılamalıdır ve taahhüt 20 yıl sürer. Pratik alternatif, her girişte beş yıla kadar kalış sağlayan ve özel sağlık sigortası şartına bağlı süper vizedir.
Vatandaşlık. Kalıcı oturum sahipleri, başvurudan önceki beş yıl içinde 1.095 gün fiilen Kanada'da bulunduklarını gösterdiklerinde vatandaşlığa başvurabilir; kalıcı oturumdan önceki geçici statü süresi, en çok 365 gün olmak üzere yarım gün sayılır. 18–54 yaş arası başvuru sahipleri CLB/NCLC 4 dil düzeyini belgelemek ve Kanada'nın hakları, sorumlulukları, tarihi ve kurumları üzerine bir bilgi sınavını geçmek zorundadır. Vergi beyanları düzenli olmalıdır. Kanada çifte vatandaşlığa sınırsız izin verir.
Kabul edilebilirlik ve ret nedenleri. Her başvuru sahibi yetkili hekim muayenesinden, adli ve güvenlik taramasından ve biyometri işleminden geçer. Geçmiş mahkûmiyetler, adli rehabilitasyon veya geçici ikamet izniyle aşılabilir — ama yalnızca beyan edilmişse. Tekrar eden ret gerekçeleri aslında önlenebilir nitelikte: görevleri NOC tanımıyla örtüşmeyen referans mektupları, doğrulanamayan iş geçmişi, hesapta aniden beliren paralar, süresi dolmuş dil veya sağlık sonuçları ve hepsinden önemlisi, her türlü başvuruya beş yıl yasak getiren yanlış beyandır.
Kanada kapalı değil, rekabetçi bir ülkedir. Puanlar yayımlanır, kategoriler önceden duyurulur ve puanın neredeyse her kalemi planlı çalışmayla yükseltilebilir: yeniden girilen bir dil sınavı, denkliği alınmış ikinci bir diploma, bir yıllık Kanada deneyimi, gerçek bir iş teklifiyle eşleşen bir eyalet akışı. Çoğu başvuru sahibini eleyen şey baraj değil, dosyanın kendisidir: NOC görev tanımını karşılamayan bir referans mektubu, soru işareti yaratan bir birikim geçmişi, davetten sonra kaçırılan bir süre. Astropel profilinizi gerçekten uyduğunuz tüm yollarla karşılaştırır — federal, eyalet, Québec, işveren kaynaklı veya eğitim üzerinden — belgeleri ihtiyaç duyulmadan önce hazırlar ve süreci ülkeye yerleşmenize, zamanı geldiğinde de vatandaşlığa kadar yönetir.
Ölçek ve yapı
Kanada, yaklaşık 41 milyon nüfusu ve 2,2 trilyon dolar civarındaki üretimiyle bir G7 ekonomisi ve dünyanın en büyük on ekonomisinden biridir. Ağırlıklı olarak bir hizmet ekonomisidir — GSYİH'nın yaklaşık %70'i — ve dikkat çekici biçimde yoğunlaşmıştır: ulusal üretimin büyük bölümü Ontario, Québec, British Columbia ve Alberta'da, nitelikli işgücü piyasasının çoğu ise Toronto, Montréal, Vancouver ve Calgary çevresinde toplanır.
Kaynaklar ve enerji
Merkezinde Alberta petrol kumları bulunan Kanada, dünyanın en büyük petrol üreticileri arasındadır; potas, uranyum, alüminyum, kereste, buğday ve kanolada da önde gelen ihracatçıdır. Özellikle Québec, British Columbia ve Manitoba'daki bol hidroelektrik, ülkeye OECD'nin en temiz ve en ucuz sanayi elektriğini kazandırır; bu da batarya, veri merkezi ve metal üretimi yatırımlarını çekmektedir.
Ticaret ve ABD ilişkisi
Kanada'nın mal ihracatının yaklaşık dörtte üçü ABD'ye gider; bu bütünleşme 2020'den beri yürürlükte olan ve ortak gözden geçirme takvimi bulunan CUSMA/USMCA ile kurallara bağlanmıştır. Kanada ayrıca CETA ile Avrupa Birliği'ne, CPTPP ile Asya-Pasifik'e tercihli erişimi aynı anda elinde tutan ender ülkelerdendir; bu da onu birden çok bloğa hizmet eden şirketler için inandırıcı bir üretim ve dağıtım üssü yapar.
Demografi ve işgücü
Nüfus artışı bugün neredeyse tamamen göçten kaynaklanmaktadır; buna karşılık yerli işgücü yaşlanmakta, sağlık, inşaat ve zanaat mesleklerinde açık kalıcılaşmaktadır. Kabul hedeflerindeki son daraltma, doktrin değişikliğinden çok konut ve altyapı baskısına verilen bir yanıttır: nitelikli yeni gelenlere duyulan yapısal ihtiyaç sürmektedir. Seçimin talep gören mesleklere, Fransızca konuşanlara ve zaten Kanada'da yerleşik adaylara kaymasının nedeni de budur.